Adım Adım İslami Vasiyet — 2026 Rehberi
Özet: Şehadetten üçte bir vasiyetine, tarih, imza ve saklamaya kadar yedi adım.
Hatırlanması gereken temel noktalar
İki gece (Buhârî 2738; Müslim 1627a), borç önceliği, üçte bir (Buhârî 2742; Müslim 1628a), mirasçı yasağı (Ebû Dâvûd 2870), Fransız el yazısı şartları.
1. Adım — Şehadetle başlayın
Besmele ve Allah’ın birliği ile Muhammed’in ﷺ risaletine şehadet. Tam rehber.
2. Adım — Tenfiz görevlisi belirleyin
Görevleri: Aslı sunmak, borç ve cenazeyi bildirmek, aile/noterle iletişim, hukuka uygun uygulamaya yardım.
3. Adım — Dinî ve medeni borçları listeleyin
Dinî: zekât, oruç, hac, kefaret. Medeni: alacaklı, tutar, delil. Buhârî 2289’da, borcu üstlenilinceye kadar Peygamber’in ﷺ borçlu bir kişinin cenaze namazını başlangıçta kıldırmadığı aktarılır.
4. Adım — İslami cenazeyi yazın
Unsurlar: gusül, kefen, cenaze, kremasyon reddi, Müslüman bölüm, defin ülkesi. Şeriat rehberi.
5. Adım — Küçük çocuklara vasi adayı
Yazın: Asıl/yedek aday, adres, yakınlık, eğitim ve mal yönetimi; Fransız hâkim karar verir.
6. Adım — Vasiyet, en çok üçte bir
Kural: Borç ve cenaze sonrası net mal. Olabilir: mirasçı olmayan kişi/hayır. Olamaz: kural olarak zaten mirasçı olanlar.
7. Adım — Tarih, imza, saklama
Tamamını elle yazın, eski metinleri iptal edin, tarih/imza koyun, yerini bildirin. Oluşturun.
Yedi adımın ayrıntılı uygulaması
Yazmaya başlamadan önce belgeleri toplayın
Kimlik belgenizi, aile cüzdanını, evlilik sözleşmesini, banka ve kredi bilgilerini, taşınmaz kayıtlarını, hayat sigortalarını ve mevcut vasiyetleri aynı yerde inceleyin. Amaç bütün hesap numaralarını vasiyet metnine doldurmak değildir; neyin size ait olduğunu, hangi borcun kime ödeneceğini ve ölümünüzde kimlerin İslami veya Fransız hukukuna göre mirasçı olabileceğini doğru anlamaktır. Malvarlığı değişebileceği için ayrıntılı envanteri tarihli ayrı bir dosyada tutabilir, vasiyette bu dosyanın nerede olduğunu belirtebilirsiniz.
Şehadet bölümü kısa ve açık olmalıdır. Dinî nasihat ekleyebilirsiniz; fakat aşağılayıcı, uygulanması imkânsız veya hukuka aykırı koşullar yazmayın. Medeni kimliğinizi tam ad, doğum tarihi ve yeri, adres ve gerektiğinde önceki adlarla belirtin. Aynı isimli kişilerin karıştırılmasını önleyecek kadar kesin bilgi verin.
Tenfiz görevlisinin yetkisini doğru anlatın
Tenfiz görevlisi Fransız hukukunun yerine geçmez ve tek başına terekeyi dilediği gibi paylaştıramaz. Belgenin aslını notere veya yetkili makama ulaştırabilir, borç belgelerini gösterebilir, cenaze iradesini aileye açıklayabilir ve vasiyetlerin uygulanmasını izleyebilir. Asıl ve yedek görevlinin tam adını, adresini ve iletişim bilgisini yazın; kendileriyle önceden konuşun. Taşınmaz, şirket veya yabancı mal varsa görevin noter ve uzmanlarla birlikte yürütüleceğini belirtmek daha gerçekçidir.
Borç listesini doğrulanabilir kılın
Her medeni borç için alacaklının adı, borcun nedeni, yaklaşık kalan tutar, ödeme planı ve kanıtın yeri yazılmalıdır. Aile içi borç, emanet, depozito, vergi, kira, ortak hesaptaki başkasına ait para ve işletme borcu unutulmamalıdır. Zekât, oruç, hac veya kefaret gibi dinî yükümlülüklerde neyin kesin olduğunu, neyin âlim görüşü gerektirdiğini ayırın. Mirasçılar tahmin yürütmek zorunda kalmasın; fakat kişisel durumunuza ilişkin fıkhî sonucu bu genel rehberden çıkarmayın.
Cenaze ve çocuk maddelerini uygulanabilir yazın
Gusül, sade kefen, cenaze namazı, kremasyon istemediğiniz, Müslüman mezarlık bölümünde defin veya başka ülkeye nakil tercihiniz belirtilebilir. Bunları yürürlükteki Fransız sağlık, belediye, mezarlık ve taşıma kurallarına bağlı olarak ifade edin. Nakil isteniyorsa maliyet, süre, konsolosluk ve izin sorunları için Fransa’da defin gibi yedek bir tercih de yazılabilir.
Küçük çocuklar için yaşayan ve ehil diğer ebeveynin haklarını yok saymayın. Asıl ve yedek vasi adayını, çocuklarla bağını ve neden uygun gördüğünüzü yazın. Kardeşlerin birlikte büyümesi, sağlık, eğitim ve dinî devamlılık gibi kalıcı ilkeleri belirtin. Fransız hâkimi çocuğun üstün yararına göre son kararı verir; kişisel bakım ile çocuğun malını yönetme görevi farklı kişilere bırakılabilir.
Üçte biri ve Fransız saklı payını birlikte kontrol edin
İslami üçte bir, ölüm günündeki brüt servetin üçte biri değildir. Önce evlilik mal rejimiyle eşe ait kısım ayrılır, ölene ait mallar belirlenir, makul cenaze giderleri ve geçerli borçlar düşülür. Buhârî 2742 ve Müslim 1628a’daki sınır bu net tutar üzerinden değerlendirilir ve Kur’an’ın koyduğu bir tavan diye sunulmaz. Fransız saklı payı daha küçük bir tasarruf alanı bırakıyorsa uygulanabilir vasiyet o daha dar alanda kalmalıdır.
Lehtarı tam adıyla belirleyin; dernek veya vakıf için resmî unvan, kayıt bilgisi ve adres kullanın. Lehtar sizden önce ölür veya kurum kapanırsa ne olacağını yazın. Bugün mirasçı olmayan bir kişinin ölüm tarihinde İslami mirasçı hâline gelebileceğini unutmayın; Ebû Dâvûd 2870 bakımından son aile durumunun kontrol edilmesi gerekir.
Son metni kurun ve bulunmasını sağlayın
Fransız el yazılı vasiyetinde basılı giriş, yapıştırılmış sayfa veya yalnızca el yazılı imza yeterli değildir. Metnin tamamını tek ve okunaklı bir bütün olarak elle yazın, açık gün-ay-yıl koyun ve imzalayın. Eski vasiyetleri açıkça iptal edin. Çok sayıda kazıntı ve kenar eki yerine yeni bir tam metin hazırlamak daha güvenlidir. Aslı güvenli yerde veya noterde saklayın; en az bir güvenilir kişi belgenin varlığını ve yerini bilsin. FCDDV kaydı belgenin bulunmasına yardımcı olur, içeriğin geçerliliğini kendiliğinden garanti etmez.
Son adım denetimi
Her adımın diğeriyle uyumlu olduğunu doğrulayın: borç toplamı ile envanter, lehtar adları ile yüzdeler, çocuk bilgileri ile vasi adayları ve cenaze tercihi ile görevlinin iletişimi çelişmemelidir. Belirli bir mal ölümünüzden önce satılır veya lehtar sizden önce ölürse hükmün sonucunu yazın. İmza sonrasında irade değişirse eski sayfaya ek yapmak yerine yeni tam metin hazırlayın.
Bu yedi adım eğitim amaçlı bir sıradır; her aile aynı ayrıntıyı gerektirmez. Basit terekede kısa ve açık metin yeterli olabilirken şirket, taşınmaz, karma aile veya yabancı unsur uzman incelemesi gerektirir. Gereksiz hukuk dili yerine doğru isim, tutar, görev ve uygulanabilir koşul kullanın.
Son metinde kullanılan Arapça veya fıkhî terimleri aile ve Fransız uygulayıcı için kısa Türkçe ifadelerle açıklayın. “Ferâiz”, “kefaret” veya “Wassiya” kelimesinin tek başına bırakılması farklı yorum doğurabilir. Dinî anlamı korurken yapılması istenen somut işlemi ayrıca yazmak, yedi adımın uygulanmasını kolaylaştırır.
Sık sorulan sorular
Çevrimiçi hazırlanır mı?
Vasiyet çevrimiçi hazırlanabilir; Fransız el yazılı şekli için metnin tamamı elle yazılır, tarih atılır ve imzalanır.
Medeni vasiyetten farkı?
Dinî içerik taşır, hukukî gücü Fransız hukukuna tabidir.
Üçte bir aşılırsa?
Uygulanmayabilir.
Süre?
Vasiyet hazırlama yaklaşık 10 dakika sürer; el yazısı ve inceleme ayrıca zaman gerektirir.
İmam gerekir mi?
Hayır; dinî ve hukukî sorular uygun uzmana sorulur.